تبلیغات
خـــــطـــــ مـــــمـــــتـــــد - حوزه و آرمان های دانشجویی

(این یادداشت در شماره دی ماه ماهنامه زمانه منتشر شد)


تحلیلی از عوامل افزایش اقبال دانشجویان به تحصیل در حوزه

انسان در دوران جوانی و در کشاکش انتخاب‌ های مهم این دوران، در تکاپوی یافتن خویش است. بنابراین وارد عرصه‏ هایی می‏شود و خود و آن عرصه را می‏ آزماید و چه‏ بسا درمی‏ یابد که باید بازگردد و مسیر دیگری برگزیند.

چنین اتفاقی به طور طبیعی در رویش‌ها و ریزش‌های حوزوی و دانشگاهی هم مشاهده می‌شود. بسیار دیده شده است که جوانانی، ابتدا دانشگاه را برای تحصیل انتخاب می‏کنند و پس از مدتی، از تحصیل در آن نهاد منصرف می‌شوند و به سلک حوزویان درمی‏ آیند. البته عکس این مسئله هم صادق است.

اگر به صحنۀ نقل و انتقالات میان حوزه و دانشگاه بنگریم، با پدیدۀ چشمگیری رو به‌ رو می‏شویم و آن، اقبال روزافزون دانشجویان به تحصیل در حوزه‏ های علمیه است؛ پدیده‏ ای که شاید بتوان ادعا کرد مولود یک دهۀ اخیر است و تحلیل‌هایی عمیق‏تر و فراتر از آنچه در ابتدای کلام آمد را می‏طلبد. در این نوشتار، به دنبال یافتن مجموعه عوامل و زمینه‏ هایی هستیم که این مسئله را پدید آورده‏ اند. به راستی روزگار ما چه ویژگی‏های خاصی دارد که به این جریان، دامن زده است؟

 1. گسترش نگرش‌های تمدنی

به برکت نگاه تمدنی امام خمینی(ره) و امتداد و پی‏گیری آن توسط مقام معظم رهبری، امروز گفتمان بازتولید تمدن باشکوه اسلامی در میان جامعۀ نخبگان حوزه و دانشگاه، به دغدغه‏ ای جدی تبدیل شده است. با توجه به جایگاه بی‏ مانند حوزه در فرآیند شکل‏ گیری تمدن اسلامی، دانشجویانی که دل در گرو این آرمان دارند، به طور طبیعی به برقراری ارتباطات نزدیک‌تری با حوزه تمایل پیدا کرده‏ اند و از این رهگذر، زمینۀ جذب بعضی از آنها به حوزه‏ های علمیه فراهم گردیده است.

 2. بسط انقلاب اسلامی و نیاز به حوزه

نهضت تاریخ‏ ساز امام(ره)، مسیر رشد و توسعۀ خود را با سرعت می‏ پیماید و نو به‏ نو، عرصه‏ های جدیدی را در داخل و خارج کشور می‏ گشاید و پیش می‏رود و نیازهای جدیدی را ایجاد می‏کند. در این ماجرا، نگاه دانشجویان آرمان‏خواه و انقلابی، که عرصه را رصد می‏کنند، خواه‏ نا‏خواه باز به سوی حوزه جلب می‏شود و آنها به‏ روشنی درمی‏ یابند که جنس این نیازها به‏ گونه‏ ای است که پاسخ به آنها، در عمیق‏ترین لایه‏ ها، فقط از عهدۀ حوزویان برمی‏ آید. در این اوضاع نیز باز دانشجوی متدین و انقلابی، براساس دغدغه‏ های آرمانی خود، درمی‏ یابد که جایگاه پی‏گیری این نیازها و برآوردن آنها، در وهلۀ نخست، حوزۀ علمیه است.

به راستی بسط نظری و عملی اندیشه‏ های پیشرو امام خمینی، تولید علوم انسانی اسلامی، رهبری و مهندسی فرهنگی جامعۀ امروز، تبلیغ عالمانۀ اسلام امام(ره) در جهان، و ضرورت‏هایی از این دست، غیر از حوزه، در کجا پاسخی درخور خواهند یافت؟

 3. کشف شخصیت حضرت امام(ره) و فهم آرمان‌های ایشان

روزگار ما، در مسیر تکاملی خود، کم‏ کم ظرفیت و آمادگی فهم ابعاد وجودی امام خمینی(ره) و آرمان‌های بلند ایشان را پیدا می‏کند و جامعۀ نخبگان ما، آرام آرام به درجۀ درک کیستی این حکیم و فقیه جامعه‏ پرداز و تاریخ‏ ساز نزدیک می‏شود. همچنین، حوادث زمانه و کارگشایی نگرش ایشان در مشکلات امروز و بلندای آرمان‌های توحیدی ایشان، از جمله مسائلی است که کم‌ کم در حال کشف‌ شدن است.

جذابیت شخصیت ایشان برای جوانان انقلابی را باید در این فضا تحلیل کرد و دانست که این جذابیت، اثر ملموس و انکارناپذیری بر روی افرادی دارد که حوزۀ علمیه را انتخاب می‏کنند؛ زیرا با این نگاه، قدم گذاشتن در مسیر سلوک حوزوی، ره‏ سپردن در همان مسیری است که امام(ره) را ساخت و حضور در همان فضای علمی و معنوی است که ظرفیت دارد کسی مثل ایشان را بسازد.

 4. ویژگی‏های شخصیتی مقام معظم رهبری، زبده‏ترین پرورش‌یافتۀ حوزه

به استناد مشاهدات شخصی و دو نظرسنجی انجام‌شده در حوزه، امروز مقام معظم رهبری در کنار امام خمینی، یکی از شخصیت‌های مهمی است که بیشترین تأثیر را روی طلاب جوان داشته و طلاب، صرف نظر از جایگاه و شخصیت رهبری، ایشان را به‏ دلیل آنکه نمونۀ اعلای یک عالم حوزوی است، الگوی خود می‏دانند؛ عالمی که سنت و مواریث علمی و معنوی حوزه را به خوبی احراز کرده است و در عین حال، یک مصلح و نظریه‏ پرداز دینی و اجتماعی نوگراست که خوب می‏داند چگونه باید به وظیفۀ هویتی روحانیت، یعنی اقامۀ دین، عمل کند.

بی‏ تردید این ارزیابی از ایشان محدود به حوزویان نیست و در تمایل دانشجویان به حوزه، اثری محسوس دارد.

 5. بروز ظرفیت‏های حوزه و علوم حوزوی

حوزة امروز، متناسب با شرایط و مسائل زمانه، جلوه‏ هایی از ظرفیت‌های علمی و اجتماعی خود را به نمایش گذاشته و توانسته است گوشه‏ هایی از توانمندی‏ خود را نشان دهد. این مسئله، بعضی از سوء تفاهم‌ ها نسبت به حوزه را برطرف کرده و یکی دیگر از موانع توجه تحصیل‏ کردگان و نخبگان جامعه به حوزه را از میان برداشته است.

 6. پرورش نیروهای انقلاب اسلامی در حوزه

بیش از سه دهه از انقلاب اسلامی ایران می‏گذرد و اندیشۀ امام خمینی، فرصت‌یافته است تا نمونه‏ هایی از نیروهای مورد نیاز خود را تربیت کند. امتداد آرمان‌ها و اندیشه‌ های امام خمینی در حوزه نیز توانسته است نمونه‏ هایی از روحانیان انقلابی را پرورش دهد. امروز به برکت سال‌ها جهاد در عرصۀ دفاع، علم و فرهنگ، نیروهای زبده‏ ای در حوزه رشد کرده‏ اند که در حضور اجتماعی و تبلیغی خود در جوامع دانشگاهی، برای دانشجویان، مثال‌هایی عینی و انگیزه‏ بخش از حرکت در این مسیر هستند.

 7. توزیع نامتقارن استعدادها

یکی دیگر از عواملی که در اقبال دانشجویان به حوزه بی‏ تأثیر نبوده، توزیع نامتقارن نخبگان و مستعدان جامعه میان حوزه و دانشگاه است. گروهی از دانشجویان، وقتی دلیل بسیاری از بارهای روی‌زمین‌ماندۀ حوزه را در کمبود نیروهای مستعد و توانمند یافتند، ترغیب شدند که وارد حوزه شوند و بخشی از این رسالت را بر دوش کشند.

 8. نگرش‏های اصلاحی و دغدغۀ تحول حوزه

دلیل اقبال گروهی دیگر به حوزه را نیز می‏توان در رویکردهای انتقادی و اصلاحی آنها نسبت به حوزه جست. به هر تقدیر، امروز جامعۀ متدین و به ویژه دلسوزان نظام و انقلاب، انتقاداتی به حوزه دارند و کم‏ کاری‏ هایی را متوجه آن می‏دانند. بازتاب این احساسات در میان گروهی از جوانان انقلابی دانشجو این بوده است که خود، دست به کار شوند و دغدغه‏ های اصلاحی و تحولی خود را در متن حوزه ‏ها و در مقام عضوی از این نهاد، دنبال کنند.


  • آخرین ویرایش:پنجشنبه 1390/10/15
نظرات()   
   
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.